 |
Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Dramat (z gr. δρᾶμα - dráma czyli działanie, akcja) - jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i epiki). Jest to właściwie rodzaj sztuki na granicy teatru i literatury. DRUGIE POJĘCIE DRAMAT - (słowo pochodzi od greckiego drama oznaczającego czynność i działanie) jest to jeden z trzech podstawowych rodzajów literackich, należą do niego utwory przeznaczone właściwie do wystawiania scenicznego, mają one charakter fabuły i odznaczają się znacząca ilością dialogów.
Dzieło dramatyczne należy do literatury tylko jako utwór słowny dający się zestawić z tekstami lirycznymi lub epickimi natomiast w swojej realizacji widowiskowej należy do wielo tworzywowej sztuki teatru. Cechą dramatu jest ograniczenie do minimum roli narratora i pełne usamodzielnienie działań i wypowiedzi postaci. Świat przedstawiony w utworze dramatycznym koncentruje się akcji, która jest wyraźnie zarysowana i ma ustalony tok przebiegu (od przedstawienia, poprzez rozwinięcie i punkt kulminacyjny, a skończywszy na rozwiązaniu).
Postacie grające role w dramacie są charakteryzowane poprzez czyny i słowa, które wypowiadają, a ich wzajemne relacje ustalane są poprzez ich udział w akcji. Obok tekstu głównego (dialogi i monologi dominujące w dramacie) występuje tekst poboczny, którym są od autorskie informacje o prezentowanym świecie
Jako utwór literacki charakteryzuje się przede wszystkim tym, że jest tworzony w celu realizacji scenicznej, jednak występują też dramaty niesceniczne, których autorzy skupili się bardziej na rozbudowie samego tekstu. Ale i te granice są płynne: na początku uważano dramaty romantyczne za niesceniczne, podczas gdy dziś Dziady Adama Mickiewicza to jeden z najczęściej wystawianych dramatów.
Dramaty oparte są przede wszystkim na akcji, która wyrażona zostaje głównie w dialogach i monologach polilogach (tekst główny), a także komentarzach, wskazówkach i opisach sytuacji na scenie, czyli didaskaliach (tekst poboczny). Najczęściej przedstawia bohaterów uwikłanych w konflikty, których nie mogą rozwiązać. Zakończenie może być tragiczne (jak w przypadku tragedii) lub szczęśliwe (komedia).
Spis treści |
edytuj Dramat starożytny
Źródła współczesnego dramatu sięgają procesji dionizyjskich w starożytnej Grecji. Starożytny dramat posiada akcję (fabułę), a główną postacią jest kozioł wyobrażany jako bożek Pan, który opowiada historię, mit.
edytuj Odmiany
Za główne odmiany dramatu uważa się komedię i tragedię. Po przełomie w drugiej połowie XIX wieku granice te są płynne, jednakże główne gatunki dramatu to:
- dramat poetycki
- dramat romantyczny
- dramat absurdu
- dramat mieszczański
- dramat realistyczny
- dramat liturgiczny
- dramat satyrowy
- dramat psychologiczny
- dramat historyczny
edytuj Budowa zewnętrzna dramatu
- podział na akty i sceny (lub odsłony)
- tekst poboczny, czyli didaskalia
- utarty schemat budowy
- podzielony na role
- brak narratora
- kreowanie świata poprzez dialogi i monologi
- zasada trzech jedności (w dawniejszych czasach) - akcja trwająca 24 godziny, jedno miejsce wydarzeń, jeden problem
- Sufler (osoba podpowiadająca, gdy aktor zapomni tekstu) - Występowanie Suflera jest rzadkością.
edytuj Budowa wewnętrzna dramatu
- ekspozycja
- zawiązanie akcji
- rozwój akcji
- punkt kulminacyjny
- perypetie
- rozwiązanie akcji
edytuj Podział dramatu
edytuj Gatunki dramatu
- dramat romantyczny
- dramat modernistyczny
- dramat szekspirowski (elżbietański)
- dramat współczesny
- dramat antyczny
- dramat historyczny
- dramat telewizyjny
- dramat radiowy - słuchowisko
- misterium (dramat liturgiczny)
- moralitet
- operetka
- komedia
- opera
- jasełka
- dramat awangardowy
- dramat naturalistyczny
- dramat symboliczny